Zwierzęta, nasi mniejsi bracia, Więź 1998, 7 (477)

Wydany w 1998 roku monograficzny numer Więzi poświęcony zwierzętom. Jeden z pierwszych przykładów zainteresowania problemem relacji człowieka z resztą zwierząt w środowisku publicystycznym związanym ze środowiskiem katolickim. W numerze znajdują się teksty między innymi Andrzeja Friszke, Adama Wajraka, Teresy Liszcz i Julii Hartwig.Czytaj więcej...


Jerzy Nowosielski

Świat zwierzęcy jest pod bezpośrednią opieką aniołów. (…) Wydaje mi się, że stosunek do świata zwierząt, owa martwa plama, martwy obszar, który doświadczenie chrześcijańskie w tym miejscu pozostawia, jest główną przyczyną kryzysu chrześcijaństwa w świecie zachodnim. (…) Podejrzewam, że zwierzęta są aniołami w stanie kenotycznym, że poniżenie i cierpienie zwierząt to jest kenosis anielska i że to pozostaje w dogmatycznej jedności z kenosis Chrystusową i dziełem zbawienia świata. (…) Zwierzęta są doskonale uformowanymi stworzeniami, tylko przebywającymi w stanie katastrofy, w jakiejś kenosis, jakimś piekielnym upadku, stanie niezawinionego cierpienia, ale piękność anielska znajduje w nich swoje bezpośrednie odzwierciedlenie. (…) Na podstawie Pisma Świętego dowieść się niczego nie da, przeciwnie, Pismo Święte jest wobec tych spraw kalekie, bierze jak gdyby udział w grzechu nieświadomości ludzkiej dotyczącym cierpienia zwierząt, od pierwszych do ostatnich stronic, bo nawet Apokalipsa mówi o psach, które pozostały na zewnątrz; nawet Ewangelia, nawet same słowa Chrystusa są właściwie bezlitosne. Pismo Święte jest martwe zarówno w stosunku do zwierząt, jak i do tajemnicy Judasza (…). Trzeba tak kochać prawdę i ducha, żeby nawet wyżej stawiać ją nad literę Ewangelii. (…) Jeśli to jest herezja, to chcę być heretykiem. Już św. Paweł powiedział, że herezje też są potrzebne, więc się tak bardzo nie martwię…

W: Z. Podgórzec, Wokół ikony. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim, Warszawa 1985 s. 56, 57, 103-104.


de Waal, Frans. Bonobo i ateista. W poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych (wydanie II). Copernicus Center Press, 2019

Frans de Waal, światowej sławy prymatolog, w swojej bestsellerowej książce sięga do badań nad zachowaniem zwierząt, by lepiej zrozumieć funkcję religii we współczesnym świecie. Szczególną uwagę poświęca bonobo, pokojowemu i empatycznemu gatunkowi małpy człekokształtnej, która pod względem zachowania być może najbardziej przypomina wspólnego przodka ludzi i ich najbliższych krewnych wśród naczelnych.

Konfrontując ateistę z bonobo, de Waal przygląda się dyskusji na temat biologicznych podstaw moralności i religii oraz domniemanej wojnie między nauką i religią. Odrzuca dogmatyzm neoateistów. Sięga do bogatej tradycji humanizmu, by szukać odpowiedzi na pytanie o to, czego współczesny świat może się nauczyć od religii, nawet jeśli ostatecznie miałby ją odrzucić.


de Waal, Frans. Ostatni uścisk Mamy. Emocje zwierząt i co one mówią o nas samych. Copernicus Center Press, 2019

Frans de Waal, w swojej najnowszej książce, koncentruje się na emocjach naczelnych, iluzji wolnej woli, świadomości zwierząt oraz życiu i śmierci. Stawia śmiałą, a być może nawet rewolucyjną tezę, że nie ma ludzkich emocji, których nie posiadałyby zwierzęta; emocje są uniwersalne i ponadgatunkowe.


de Waal, Frans. Wiek empatii. Jak natura uczy nas życzliwości. Copernicus Center Press, 2019

Jak głęboko sięgają korzenie ludzkiej życzliwości? Czy w świecie zwierząt odnajdziemy współczucie, empatię i uczciwość? Nie wierzcie tym, którzy mówią, że musimy walczyć o przetrwanie, bo taka jest natura. Wiele zwierząt przeżywa nie poprzez eliminowanie innych i przywłaszczanie sobie wszystkich zasobów, lecz poprzez współpracę i dzielenie się. Potrzebna jest więc całkowita rewolucja w tym, jak postrzegamy naturę ludzką. Zbyt wielu ekonomistów i polityków modeluje społeczeństwo ludzkie jako wieczną walkę, jaka ich zdaniem występuje w przyrodzie, a która jest tak naprawdę czczym wymysłem. Zachowują się jak magik, który najpierw podrzuca swoje założenia ideologiczne do kapelusza natury, aby następnie wyciągnąć je triumfalnie za uszy, demonstrując nam, jak bardzo świat przyrody zgadza się z ich poglądami. To sztuczka, na którą zbyt długo dawaliśmy się złapać. Jest jasne, że w świecie występuje konkurencja, jednak ludzie nie mogą żyć, jeśli ograniczą się tylko do niej. - Frans de Waal.


de Waal, F. Małpy i filozofowie. Copernicus Center Press 2019 (c.2006)

Marc Bekoff i Jessica Pierce łącząc wieloletnie doświadczenie i badania z zakresu poznania dowodzą, że zwierzęta posiadają szeroki repertuar zachowań moralnych. Nie tylko wykazują się poczuciem sprawiedliwości i wzajemności, ale też są zdolne do ufności, wybaczania i empatii.


Bekoff, M., Pierce J. Dzika sprawiedliwość. Copernicus Center Press, 2018

Marc Bekoff i Jessica Pierce łącząc wieloletnie doświadczenie i badania z zakresu poznania dowodzą, że zwierzęta posiadają szeroki repertuar zachowań moralnych. Nie tylko wykazują się poczuciem sprawiedliwości i wzajemności, ale też są zdolne do ufności, wybaczania i empatii.


Jaromi, Stanisław. Boska Ziemia. Wyd. Znak 2019

Czyńcie sobie Ziemię kochaną. Czy Biblia usprawiedliwia wycinanie lasów? Skąd się wziął mit, że ekologia to lewacka mrzonka, z którą katolikom jest nie po drodze? Po co papież mówi o zmianie klimatu? I co zrobić z argumentem, że człowiek jest koroną stworzenia i wolno mu do woli eksploatować Ziemię?  O. Stanisław Jaromi przekonuje, że chrześcijaństwo od zawsze było „zielone”. Pisze o idei kosmicznego braterstwa, grzechach ekologicznych i męczennikach Ziemi. Pokazuje też, że dylemat: albo interes człowieka, albo ochrona środowiska, jest wielkim nieporozumieniem. Świat jest naszym wspólnym domem – od nas zależy, czy będzie gościnny i przyjazny dla wszystkich.

 


Dzwonkowska, D. i in. Filozofia wobec świata zwierząt. Wyd. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Warszawa 2015

Autorzy monografii próbują odpowiedzieć na pytania związane z ochroną zwierząt: jak wygląda ona w prawodawstwie, czy jest wystarczająca, czy ogranicza cierpienie zwierząt i wpływa na poprawę ich dobrostanu, dlaczego chronimy tylko wybrane gatunki zwierząt. Autorzy podejmują dyskusję z antropocentrycznym podejściem do ochrony przyrody. Analizują znaczenie empatii i współodczuwania w trosce o jakość życia zwierząt, a także przybliżają poglądy konkretnych myślicieli, zwłaszcza Bryana G. Nortona, Toma Regana i mało znanej w Polsce Tatiany Pawłowej. Monografia nie wyczerpuje tematu, lecz co ważne – ustosunkowuje się do istotnych wyzwań filozofii, do pytań o status zwierząt, możliwość/konieczność objęcia ich ochroną etyczną lub prawną, motywacje w podejmowaniu dyskusji nad tymi zagadnieniami,czy też nad stanem dyskusji w różnych nurtach filozofii.


Karta Chrześcijańskiego Ekologa

KARTA CHRZEŚCIJAŃSKIEGO EKOLOGA 

Inspirowana encykliką „ Laudato si’” Papieża Franciszka

 

 

Dobry pan nie niszczy i nie krzywdzi. Chrześcijanin dogląda i uprawia ogród świata

nawiązując dialog ze wszystkimi dla dobra Ziemi - wspólnego domu

 

Minimalizujemy zanieczyszczenia ziemi, powietrza i wody

Segregujemy śmieci, toksyczne odpady traktujemy ze szczególną uwagą, stosujemy materiały biodegradowalne, wielokrotnie wykorzystujemy opakowania, oddajemy do recyklingu, nie zanieczyszczamy rzek, jezior i stawów.

 Uznajemy klimat za dobro wspólne ludzi i powstrzymujemy jego zmiany

Prowadzimy uważny styl życia, minimalizując nasz wpływ na globalne ocieplenie. Jesteśmy za odnawialnymi źródłami energii. Kupujemy u lokalnych producentów ograniczając transport, nie wycinamy lasów, nie palimy toksycznych materiałów, ograniczamy przemysłowe hodowle zwierząt, mniej jeździmy samochodami, samolotami, nie kupujemy niepotrzebnych gadżetów, nie strzyżemy kompulsywnie trawników. Kwitnąca trawa jest piękna.

 Solidaryzujemy się z ludźmi najbardziej narażonymi na skutki, zmian klimatycznych i wyniszczania zasobów Ziemi.

Myślimy o efektach naszych działań: o ubogich krajach południa, o ludziach pozbawianych naturalnego środowiska, niesprawiedliwie wyzyskiwanych. Pamiętamy, że niepohamowana produkcja i konsumpcja, niesprawiedliwy handel, zawsze najbardziej odbijają się na najuboższych, a zmiany klimatyczne powodują w wielu miejscach na Ziemi nieznośne warunki życia, susze, głód, choroby, migracje i wojny. Ci ludzie to jest nasza rodzina i współmieszkańcy.

Krzywdzenie zwierząt uznajemy za grzech.

Każde żywe stworzenie posiada swoją indywidualność  i doskonałość, każde na swój sposób, odzwierciedla jakiś promień nieskończonej mądrości i dobroci Boga. Szanujemy nie tylko ludzkie życie, ale i zwierzęta, a jak trzeba jesteśmy ich głosem. Sprzeciwiamy się traktowaniu zwierząt jako rzeczy i produktu. Ograniczamy lub powstrzymujemy się od jedzenia mięsa w proteście przeciw nieludzkiemu traktowaniu zwierząt hodowlanych. Bronimy ich prawa do dobrego życia bez cierpienia. Za św. Franciszkiem nazywamy wszystkie stworzenia braćmi lub siostrami, gdyż wiemy, że razem z nami pochodzą z jednego Źródła.

 Mniej kupujemy

Rozsądnie kupujemy. Nie marnotrawimy, nie wyrzucamy lekkomyślnie, dzielimy się każdym nadmiarem, przerabiamy, utylizujemy. Poprzez te działania i skromny styl życia zmniejszamy eksploatację Ziemi i niepotrzebną produkcję.  Pamiętamy, że kupno jest zawsze aktem moralnym, nie tylko ekonomicznym.

Doceniamy i chronimy przyrodę w jej różnorodności.

Dostrzegamy piękno i dobro we wszystkich gatunkach roślin i zwierząt, uprawiamy lokalne rośliny, odchodzimy od monokultur, nie ingerujemy w dzikie tereny i naturalne ekosystemy, wracamy do naturalnych środków ochrony roślin, chronimy dzikie życie. Ostrożnie podchodzimy do modyfikacji genetycznych.

Chcemy, aby wszyscy ludzie mieli możliwość korzystania z natury, tam gdzie żyją.

Wiedząc, że pozostawanie z w kontakcie z przyrodą jest bardzo ważne dla fizycznego i psychicznego zdrowia człowieka nie betonujemy miast, nie grodzimy dostępu do przyrody, ułatwiamy korzystanie z jej zasobów. Zawsze przy tym pamiętamy o ograniczonej zdolności każdego ekosystemu do regeneracji.

Bądźmy narzędziami Stwórcy, żeby nasza planeta była tym, co wymarzył stwarzając ją, i by odpowiadała na Jego projekt pokoju, piękna i pełni. Pochwalony bądź, Panie!

 

copyright: opowiedzzwierze.pl. Można używać z powołaniem się na źródło: OpowiedzZwierze.pl