Gzyra, Dariusz. Dziękuję za świńskie oczy. Jak krzywdzimy zwierzęta. Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2018

Dziękuję za świńskie oczy to ważny głos w debacie na temat naszego stosunku do innych zwierząt. Autor nie tylko pokazuje, że zwierzęta są niezastąpionym źródłem wiedzy o świecie, w tym o ludziach, ale również o tym, jak bardzo potrzebna jest prowegańska polityka rozwoju.


Aleksandrowicz, Julian. Sumienie ekologiczne. Wiedza Powszechna 1979

Według autora "Sumienia ekologicznego", utrata środowiska naturalnego, jego wewnętrznej równowagi, prowadzi do pojawienia się choroby, a w dalszej perspektywie - śmierci człowieka i innych istot żywych. Celami zaś normy zdrowia powinna być właściwa adaptacja człowieka do jego niszy ekologicznej, na którą składają się środowisko przyrodnicze i społeczne człowieka.


Wajrak, Adam; Fernandez, Nuria Selva. Kuna za kaloryferem czyli nasze przygody ze zwierzętami. Agora S.A. 2013

Opowiadania przyrodnika Adama Wajraka i biolożki Nurii Selvy Fernandez o ratowaniu zwierząt, które inaczej czekałaby śmierć: wron, boćków,  wydry, sów i innych.  Z pełnej humoru książki dowiemy się również, o zachowaniach i obyczajach, z jakim musieli zmierzyć się przyrodnicy.


Sumińska, Dorota. Autobiografia na czterech łapach. Wydawnictwo Literackie 2008

Rodzinną saga Doroty Sumińskiej pełna zwierzęcych towarzyszy rodziny. Ważni bohaterowie tej książki: krowa, wilczyca, kura, pies, kot, słoń, koń, jeż… i wiele innych – są najbliższymi przyjaciółmi, kochającymi i wspierającymi Dorotę Sumińską od dziecka. Zwierzęta towarzyszą jej na każdym kroku, przy wszystkich dolach i niedolach.


Koontz, Dean. Wielkie małe życie. Wspomnienia o radosnym psie. Wydawnictwo W.A.B. 2010

Autobiografia pisarza D. Koontza ukazuje nieznaną stronę osobowości pisarza. Przemawiając do wszystkich, którzy szanują zwierzęta, wierzą w ich niezbywalne prawa i opłakują rozstanie z nimi nie inaczej niż śmierć najbliższych, autor z poczuciem humoru, ale i niezwykłą delikatnością kreśli intymny, wnikliwy i dający do myślenia podwójny portret: człowieka i psa w nieustannie pogłębiającej się więzi.


Bowen, James. Kot Bob i ja. Jak kocur i człowiek znaleźli szczęście na ulicy. Nasza Księgarnia 2012

Poruszająca prawdziwa historia niezwykłego kocura i Jamesa Bowena - brytyjskiego muzyka i pisarza.


Urzędy

Parlamentarny Zespół Przyjaciół Zwierząt  http://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/agent.xsp?symbol=ZESPOL&Zesp=307

Państwowy Instytut Weterynaryjny - http://www.piwet.pulawy.pl/ . Przedmiotem podstawowej działalności Instytutu jest prowadzenie i wdrażanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych w zakresie m.in. ochrony zdrowia zwierząt.

Główny Inspektorat Weterynarii   https://www.wetgiw.gov.pl/ , Na jego czele stoi Główny Lekarz Weterynarii. Organem wykonującym zadania Inspekcji Weterynaryjnej na terenie województwa jest wojewódzki lekarz weterynarii, będący kierownikiem wojewódzkiej inspekcji weterynaryjnej. Wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii podlega powiatowy lekarz weterynarii, będący kierownikiem powiatowej inspekcji weterynaryjnej. Własne kompetencje w zakresie weterynarii posiada także graniczny lekarz weterynarii, który wykonuje swoje zadania przy pomocy granicznego inspektoratu weterynarii. Graniczny lekarz weterynarii podlega Głównemu Lekarzowi Weterynarii. Inspekcja realizuje m.in. zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt.

 

Urzędy wojewódzkie, powiatowe, gminne, miast  - przy tych urzędach działają często Zespoły ds. Zdrowia i Ochrony zwierząt. Jeżeli nie ma takiego zespołu, to sprawami zwierząt zajmują się wydziały lub biura ds. środowiska tych urzędów.

 

Komisja Dialogu Społecznego ds. Ochrony Zwierząt i Przeciwdziałania Bezdomności –  w niektórych miastach przy urzędach miejskich działają takie komisje.

 

Miejskie/powiatowe/prywatne schroniska dla bezdomnych zwierząt


Prawo

PRAWO

Uwaga! Sprawdź:

Portal Ochrony Praw Zwierząt - na stronach portalu prowadzonego przez Fundację Międzynarodowy Ruch na Rzecz Zwierząt VIVA! znajdują się praktyczne informacje oraz materiały edukacyjne wyjaśniające, jak można wykorzystać obowiązujące przepisy do obrony krzywdzonych zwierząt. http://www.zwierzetamajaprawo.pl/

Portal Prawo i zwierzętaplatforma e-learningowa stworzona przez Fundację Czarna Owca Pana Kota, Stowarzyszenie Ochrony Zwierząt Ekostraż dla przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, Policji oraz prokuratury  i wszystkich którzy chcą poznać przepisy prawa w tym zakresie https://zwierzetaiprawo.org/

Akty prawne z bazy aktów prawnych Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej

Tu znajduje się: sejmowa wyszukiwarka aktów prawnych

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Dz.U. 2007 nr 133 poz. 921

Ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych. Dz.U. 2015 poz. 266

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej. Dz.U. 2004 nr 33 poz. 287

Ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Dz.U. 2004 nr 91 poz. 872

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2003 r. o weterynaryjnej kontroli granicznej. Dz.U. 2003 nr 165 poz. 1590

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie.  Dz.U. 1995 nr 147 poz. 713

Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego. Dz.U. 2006 nr 17 poz. 127

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o zakładach leczniczych dla zwierząt. Dz.U. 2004 nr 11 poz. 95

Ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych. Dz.U. 1991 nr 8 poz. 27

Ustawa z dnia 10 grudnia 2003 r. o kontroli weterynaryjnej w handlu. Dz.U. 2004 nr 16 poz. 145

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622

Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym. Dz.U. 1985 nr 21 poz. 91

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1148

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny. Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego. Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179

Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Dz.U. 2014 poz. 827

Akty prawne UNII EUROPEJSKIEJ  z bazy  EUR Lex

Dyrektywy unijne przestrzegane w Polsce

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97

Rozporządzenie (WE) nr 998/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie wymogów dotyczących zdrowia zwierząt, stosowanych do przemieszczania zwierząt domowych o charakterze niehandlowym, i zmieniające dyrektywę Rady 92/65/EWG

Dyrektywy unijne - do których Polska musi swoje prawo przystosować

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 lutego 2019 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu w UE i poza nią  http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P8-TA-2019-0132+0+DOC+XML+V0//PL

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych

Dyrektywa Rady 1999/74/WE z dnia 19 lipca 1999 r. ustanawiająca minimalne normy ochrony kur niosek

Dyrektywa Rady 2007/43/WE z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie ustanowienia minimalnych zasad dotyczących ochrony kurcząt utrzymywanych z przeznaczeniem na produkcję mięsa

Dyrektywa Rady 2008/119/WE z dnia 18 grudnia 2008 r. ustanawiająca minimalne normy ochrony cieląt (Wersja skodyfikowana)

Dyrektywa Rady 2008/120/WE z dnia 18 grudnia 2008 r. ustanawiająca minimalne normy ochrony świń (Wersja skodyfikowana)

Dyrektywa Rady 93/119/WE z dnia 22 grudnia 1993 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas uboju lub zabijania

Dyrektywa Rady 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r. dotycząca ochrony zwierząt hodowlanych

Stanowiska i zalecenia Instytucji Unii Europejskiej  Sprawdzić uzupełnić!!

European Commission. 2017. Welfare of farmed fish: common practices during transport and at slaughter. Directorate-General for Health and Food Safety. 186 pp.

FAO. 2012. Recreational Fisheries. FAO Technical Guidelines for Responsible Fisheries No. 13. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome. 176 pp.

EFSA (European Food Safety Authority). 2012. Statement on the use of animal-based measures to assess the welfare of animals. EFSA Journal, 10: 2767. 29.

EFSA (European Food Safety Authority). 2012. Statement on the use of animal-based measures to assess the welfare of animals. EFSA Journal, 10: 2767. 29.

European Parliament, Council of the European Union. 2010. Directive 2010/63/EU of the European Parliament and of the Council of 22 September 2010 on the Protection of Animals Used for Scientific Purposes. OJ L276/33.

EFSA (European Food Safety Authority). 2009. General approach to fish welfare and to the concept of sentience in fish (Scientific opinion of the Panel on Animal Health and Welfare). EFSA Journal, 954: 1–26.

Council of Europe. 2006. Standing Committee of the European Convention for the Protection of Animals Kept for Farming Purposes (T-AP): recommendation concerning farmed fish, adopted by the Standing Committee on 5 December 2005, entered into force on 5 June 2006. (nie wdrożony)

EFSA (European Food Safety Authority). 2005. Opinion of the Scientific Panel on Animal Health and Welfare (AHAW) on a request from the Commission related to the “Aspects of the biology and welfare of animals used for experimental and other scientific purposes”. EFSA Journal, 292: 1–136.

Świat

Światowa Deklaracja Praw Zwierząt uchwalona przez UNESCO w dniu 15 października 1978 r. w Paryżu

Inne Dokumenty

Laudato SiEncyklika Papieża Franciszka z 24 maja 2015  poświęcona trosce człowieka o ziemię i naturę

„W trosce o wspólny dom” - List pasterski Episkopatu Polski z 4 października 2018 r.

 


WWW/Blogi o zwierzętach

PORTALE/BLOGI (układ alfabetyczny)

 

Animal Studies -  serwis poświęcony studiom nad zwierzętami

Animalus – etyka – zwierzęta – prawo  - blog Macieja Bielaka pasjonata zwierząt (w tym zwierząt dla nas egzotycznych), aktywisty.

Adopciaki  - to realizowany przez Fundację Viva! Program odpowiedzialnej adopcji, który ma zapewnić maksymalne bezpieczeństwo ludzi i zwierząt. https://www.adopciaki.pl/

Anonymous for the Voicelessw Polsce funkcjonują grupy aktywistów tej międzynarodowej organizacji, która prowadzi tzw. aktywizm uliczny, pokazując co dzieje się w miejscach schowanych przez ludzkim wzrokiem (w rzeźniach, hodowlach itp. ). O swojej działalności grupy te informują na Facebooku. Strona ogólna  https://www.facebook.com/anonymousforthevoiceless/ ,ale są też strony poszczególnych grup, np. w Krakowie: https://www.facebook.com/groups/156601855091419/

Biblioteka Praw Zwierząt  Portal internetowy (i faktyczna biblioteka w Warszawie), gdzie znajdziecie książki, artykuły i dokumenty poświęcone prawom zwierząt. Portal prowadzony jest od 2008 r.i zawiera kilkaset polskich i obcojęzycznych książek i czasopism dotyczących  zwierząt lub relacji człowiek - zwierzę. Niektóre pozycje i większość dokumentów są dostępne w wersji elektronicznej. https://www.bibliotekaprawzwierzat.pl/

Ekologia, Zdrowie, Styl życia… – serwis/strony katolickiego portalu Opoka. Zawiera artykuły, dokumenty, komentarze na tematy związane z ekologią, prawami zwierząt, nauczaniem, przyjmujące  perspektywę chrześcijańską.

JanuszBończak.pl  - blog Janusza Aleksandra Bończaka. Można znaleźć tu wskazówki dotyczące diety wegańskiej, a nawet piosenki wegańskie! Jest dużo fantastycznych zdjęć i sporo miejsca poświęconego koniom.

Jedziemy do zwierzaków   - blog Ani i Olka, w którym piszą o miejscach, w których można się spotkać ze zwierzakami twarzą w twarz, ale także o całym stylu życia, który odzwierciedla nasz szacunek do zwierząt i przyrody. Super!

Krwawe Świętaportal zawierające wszystkie potrzebne informacje o karpiu, jego właściwościach, hodowaniu, itp. łącznie ze wzorami dokumentów pozwalających reagować w przypadku przekraczania przepisów w odniesieniu do tych ryb w handlu.

Komitet Obrony Zwierząt i Edukacji Ekologicznej – blog nieformalnej grupy walczącej o poszanowanie prawa do życia i wolności wszystkich zwierząt oraz ich naturalnego środowiska. http://komiteto.blogspot.com/

Ksiądz Jerzy zaprasza. Psy  -  unikatowa strona Domu im. św. Jana Pawła II w Bydgoszczy, prowadzona przez ks. Jerzego Ptacha i członków pobliskiej parafii, poświęcona psom

Parafialny zespół ekologiczny w Bytnicy - Parafialny zespół ekologiczny przy Parafii Rzymskokatolickiej
pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Bytnicy. (profil f.)

Portal Ochrony Praw Zwierząt - na stronach portalu prowadzonego przez Fundację Międzynarodowy Ruch na Rzecz Zwierząt VIVA! znajdują się praktyczne informacje oraz materiały edukacyjne wyjaśniające, jak można wykorzystać obowiązujące przepisy do obrony krzywdzonych zwierząt. http://www.zwierzetamajaprawo.pl/

RoślinnieJemy.org  - strona fundacji Otwarte Klatki poświęcona wegetariańskiemu i wegańskiemu odżywianiu się. Porady, przepisy.

Święto Stworzenia - portal chrześcijańskich ekologów  tworzony przez członków Ruchu Ekologicznego św. Franciszka z Asyżu – REFA. https://swietostworzenia.pl/

Szkoła Liderów Ekologii Integralnej – strona projektu REAFA  https://swietostworzenia.pl/szkola-liderow/

W imieniu zwierząt i przyrody głosem adwokatablog adwokatki Karoliny Kuszlewicz, poświęcony ochronie prawnej zwierząt. http://www.wimieniuzwierzat.com

ObrońcyZwierząt.pl — inicjatywa Fundacji Otwarte Klatki, umożliwiająca zaangażowanie się w obronę praw zwierząt on-line. Świetne rozwiązanie dla osób, które są daleko od dużych ośrodków i nie mogą fizycznie uczestniczyć w akcjach. Wystarczy poświęcić kilka minut dziennie wspierając akcje/programy realizowane przez organizacje.

WegeTydzień  -  Strona Fundacji Empatia. Tu naleźć można linki do wielu blogów z przepisami, poradami dotyczącymi diety bezmięsnej i wegańskiej

Wybieram zwierzęta - strona Fundacji Czarna Owca Pana Kota zawierająca porady i przepisy dotyczące diety bezmięsnej i wegańskiej.

 

How to Do Animal Rights to strona WWW, gdzie udostępniany jest bezpłatnie, w którym można znaleźć praktyczne wskazówki, jak działać na rzecz zwierząt legalnie, a przy tym odważnie. Znaleźć tu można omówienie problemów, które pojawiają się w toku działań, a także wskazanie podstaw etycznych i prawnych, które pozwalają bronić swojego stanowiska racjonalnie. Można tu znaleźć także inne przydatne materiały, w tym graficzne.

 

Animal Aid - Fighting Animal Abuse & Promoting a Cruelty-free Lifestyle  - strona aktywistów brytyjskich działających w obronie zwierząt nieprzerwanie od 1977 r. Na stronie można znaleźć inspirujące materiały i pomysły jak działać.

 

The People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) – strony fundacji, mającej swoje filie w Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech, Holandii, Indiach, Australii  zajmującej się prawami zwierząt. Źródło pomysłów, rozwiązań, akcji. Na stronach fundacji można czytać czasopismo PETA Global informujące o działaniach na rzecz zwierząt na całym świecie.

 

Share the world strona projektu (realizowanego przez PETA) dostarczającego nauczycielom materiały edukacyjne, pozwalające dzieciom i młodzieży lepiej rozumieć świat zwierząt, ich potrzeby. Źródło pomysłów jak uczyć. Materiały są chronione prawem autorskim, ale można uzyskać w PETA zgodę na ich adaptowanie.


W KRAJU

Akademickie Stowarzyszenie przeciwko Myślistwu Rekreacyjnemu  Celem Stowarzyszenia skupiającego przede wszystkim pracowników nauki, jest poparte wynikami badan oraz moralne potępienie zjawiska myślistwa rekreacyjnego jako zjawiska uwłaczającego ludzkiej godności.

Animal Patrol - Obszar działalności tego Stowarzyszenia to przede wszystkim interwencje polegające na poprawie warunków życia zwierząt poprzez edukację, uświadamianie o podstawowych i ustawowych obowiązkach, egzekucję istniejących przepisów prawa oraz pomoc tym najbiedniejszym. Główny obszar naszych działań to w tej chwili gminy Wieliczka, Kłaj, Bochnia, Niepołomice. (strona WWW w przygotowaniu)

Azyl dla Świń "Chrumkowo"prywatny azyl dla świń prowadzony przez Katarzynę Trotzek i Dobrawę Tokarczyk w Zajączkowie w pobliżu Torunia. Miejsce, gdzie można zobaczyć szczęśliwe świnie.  Ma stronę facebookową.

Centaurus - międzynarodowa organizacja non profit, która działa od 2006 r. i koncentruje swoje działania i projekty wkoło dobroczynności wobec zwierząt, prowadzi schronisko dla Koni.

Compassion in World Farming (CIWF) Polskamiędzynarodowa organizacja działająca na rzecz poprawy dobrostanu zwierząt hodowlanych

Czarna Owca Pana Kotaorganizacja zajmująca się bieżącą pomocą zwierzętom, działalnością edukacyjną i promowaniem praw zwierząt. Fundacja prowadzi kilka projektów, ich strony www to:  Wybieram zwierzęta! - witryna dotycząca diety ;

Dog Rescue – Stowarzyszenie działające w okolicach Wieliczki k. Krakowa, którego zadaniem jest działalności na rzecz poprawy sytuacji bezdomnych zwierząt w Polsce.

Empatia dla Zwierzątstowarzyszenie, którego celem jest propagowanie postawy szacunku wobec innych istot żyjących i weganizmu. Inne strony stowarzyszenia to: Blog i Wege Tydzień 

Felineus Fundacja dla bezdomnych zwierząt w Rzeszowie. Jej celem jest pomoc i opieka nad zwierzętami bezdomnymi, szerzenie idei ochrony praw zwierząt oraz edukacja w tym zakresie. Najważniejszy aspekt działań  Felineusa dotyczy bezpośredniej pomocy porzuconym zwierzętom.

Front Wyzwolenia Zwierząt - jest ruchem obrońców zwierząt, aktywistów walczących w imieniu istot, które same nie potrafią upomnieć się o swoje prawa. Charakterem FWZ jest obrona zwierząt i pokojowy sposób działań. FWZ prowadzi walkę w obronie zwierzat, pokojową, ale zdecydowaną i wprost! Jest ruchem otwartym.

Fundacja dla Zwierząt Animalia – organizacja pożytku publicznego zajmująca się niesienie pomocy skrzywdzonym i porzuconym psom i kotom (Poznań).

Fundacja Opieki nad Zwierzętami Canis - działa na terenie Warszawy na rzecz bezdomnych zwierząt, głównie kotów, została założona w  1992 r. przez Danutę Skarbek.

Fundacja Noga w Łapę Razem idziemy przez Świat - gromadzi wokół siebie osoby, które łączy idea empatii i szacunku dla wszystkich istot. Prowadzimy interwencje chroniące dzikie ptaki miejskie i ryby. Otacza opieką bezdomne psy i koty, reprezentujemy interesy zwierząt w sądach (Warszawa)

Karuna Ludzie dla Zwierzątkoncentruje swoje działania na rozwiązaniu problemu bezdomnych zwierząt, zwłaszcza poprzez sterylizację, ale także poprzez szukanie domu dla bezdomnych zwierząt.

Niech mają prawa  - projekt monitorowania spraw karnych dotyczących przemocy wobec zwierząt

Niechciane i Zapomniane – SOS dla Zwierząt (Łódź) - zwalcza bezdomność zwierząt poprzez propagowanie adopcji, a także realizowanie programu kastracji i sterylizacji, przeprowadza także interwencje, prowadzi działalność edukacyjną.

Klub Gaja - organizacja pożytku publicznego działająca na rzecz środowiska naturalnego i poszanowania praw zwierząt (43-365 Wilkowice).

Międzynarodowy Ruch na Rzecz Zwierząt - Viva! - zajmuje się walką o poprawę losu zwierząt, przez: reagowanie na znęcanie się nad zwierzętami i prowadzenia spraw w sądach, prowadzenie kampanii i akcji propagujących etyczne traktowanie zwierząt.

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Zwierząt OTOZ Animalsstowarzyszenie prowadzące schroniska dla zwierząt, Inspektoraty ds. Ochrony Zwierząt,  interweniuje w sprawach dotyczących niehumanitarnego traktowania zwierząt  interweniuje w sprawach dotyczących niehumanitarnego traktowania zwierząt.

Otwarte Klatkiorganizacja pożytku publicznego, której celem jest zapobieganie cierpieniu zwierząt poprzez wprowadzanie systemowych zmian społecznych, dokumentowanie warunków chowu przemysłowego oraz edukację promującą pozytywne postawy wobec zwierząt.

Pan i Pani Pies – Fundacja im. Maćka Kozłowskiego – fundacja zajmująca się przede wszystkim opieką nad bezdomnymi psami i szukaniem dla nich domów (25-502 Jastrząb)

Polska dla Zwierząt społeczność na Facebooku, która deklaruje: „Stoimy zawsze po stronie słabszych i jesteśmy głosem tych, którzy głosu nie mają”

Prawnicy na Rzecz Zwierząt - celem stowarzyszenia jest wspólne działanie w zakresie inicjowania i prowadzenia badań nad statusem prawnym zwierzęcia oraz podejmowanie prac wpływających na rozwój naukowych podstaw prawnej ochrony zwierząt, a także praktyczne wsparcie instytucji działających na rzecz zwierząt.

PRIMUMfundacja, której celem jest ochrona środowiska naturalnego i dzikich zwierząt. Zajmuje się małymi drapieżnikami, przede wszystkim  jeżami

Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu (REFA) - pozarządowa organizacja ekologiczna założona na początku lat 80-tych przez krakowskich Franciszkanów.

Stowarzyszenie Ochrony Zwierząt Ekostraż (Wrocław) - zajmuje się humanitarną ochroną zwierząt domowych, dzikich, wolno bytujących i gospodarskich. Podejmuje bezpośrednie interwencje w przypadkach podejrzenia znęcania się ludzi nad zwierzętami oraz reprezentuje interesy zwierząt w postępowaniach prawno-karnych i prawno-administracyjnych.

Stowarzyszenie Straż Ochrony Przyrody i Praw Zwierząt z siedzibą w Dąbrównie   - stowarzyszenie w woj. mazursko-warmińskim zajmujące się szerzeniem wiedzy na temat praw zwierząt oraz pomocą dla zwierząt. Na stronie można m.in. znaleźć materiały edukacyjne do zastosowania w na lekcjach w szkołach.

Szczecińska Inicjatywa na Rzecz Zwierząt BASTA! – organizacja walczy o prawa zwierząt, w tym sprzeciwia się powstawaniu hodowli przemysłowych.

Tara - fundacja,  założona w 1995 roku przez Scarlett Szyłogalis, prowadząca schronisko dla koni porzuconych, przekazanych Fundacji w formie darowizny lub wykupionych. Aktywnie działa na rzecz koni.

Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce – organizacja zajmująca się dobrostanem zwierząt i ochroną środowiska. Ma 87 Oddziałów w większych miastach w Polsce.

  

Lista innych organizacji TUTAJ  

NA ŚWIECIE (wybrane)

 

Animal Interfaith Alliance  -   Organizacja pozarządowa zrzeszające rozmaite fundacje religijne zajmujące się prawami zwierząt.  Stworzona po to aby stworzyć wspólną platformę komunikacji dla ludzi różnej religijności i wiary, aby ułatwić im działania na rzecz zwierząt. Wydaje czasopismo "Animal Spirit".

Anonymous for the Voiceless. Anonymous for the Voiceless (Anonimowi Dla Tych Bez Głosu) jest organizacją walczącą o prawa zwierząt, specjalizującą się w aktywizmie ulicznym. W Polsce poszczególne grupy aktywistów maja swoje strony facebookowe AV

EuroGroup for Animals - paneuropejska organizacja pożytku publicznego, której celem jest poprawa dobrostanu zwierząt poprzez tworzenie sieci organizacji i lobbowanie na poziomie Unii Europejskiej, po to, aby zmieniać prawo odnoszące się do zwierząt, a także wzmacniać działania na poziomie poszczególnych krajów. Reprezentuje członków i działania na rzecz zwierząt na poziomie UE, gdzie współpracuje z interesariuszami i grupami ekspertów.

World Animal Protection  - brytyjska fundacja, której zadaniem jest poprawa losu zwierząt, zwłaszcza zwierząt hodowlanych, wpływanie na decydentów aby prawa zwierząt stały się przedmiotem legislacji, inspirowanie działań na rzecz zwierząt.

Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals (RSPCA)  Królewskie Towarzystwo ds. Prewencji Okrucieństwa wobec Zwierząt – modelowe stowarzyszenie prowadzące wiele akcji w obronie zwierząt oraz intensywną działalność edukacyjną

Dog & Cat Alliance – międzynarodowa grupa, która zajmuje się prawodawstwem w Unii Europejskiej, m.in. dotyczącego wprowadzenia obowiązkowej identyfikacji i rejestracji psów i kotów, handlem zwierzętami oraz innymi ważnymi zagadnieniami z dziedziny ochrony zwierząt.

Catholic  Concern for Animals   - fundacja zajmująca się prawami zwierząt w perspektywie katolickiej. Ma swoją filię w Polsce Catholic Concern for Animals - Poland

Compassion in World Farming europejska organizacja zajmująca się obroną zwierząt hodowlanych. Oprócz strony głównej istnieją podstrony dla poszczególnych krajów, w tym Polski.

The People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) – fundacja , mająca swoje filie w Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech, Holandii, Indiach, Australii  zajmująca się prawami zwierząt. Wydaje czasopismo PETA Global  informujące o działaniach na rzecz zwierząt na całym świecie.

The Save Movement — międzynarodowa organizacja składająca się z grup na całym świecie, które są świadkami świń, krów, kurczaków i innych zwierząt hodowlanych w drodze do uboju. Jej celem jest podnoszenie świadomości na temat sytuacji zwierząt hodowlanych, pomaganie ludziom w weganizmowi i budowanie masowego, oddolnego ruchu na rzecz sprawiedliwości dla zwierząt. Ruch Save rozpoczął się w grudniu 2010 r. Wraz z powstaniem Toronto Pig Save. Obecnie istnieje ponad 560 grup w Kanadzie, USA, Wielkiej Brytanii i Irlandii, Australii, Europie kontynentalnej, Hongkongu, Azji Południowej, Azji Wschodniej, RPA, Meksyku i Ameryce Środkowej i Południowej. Kilka grup istnieje w Polsce (Szczecin, Poznań, Warszawa, Toruń)

Physicians Committee for Responsible Medicine (PCRM) - amerykański Komitet Lekarzy na rzecz Medycyny Odpowiedzialnej walczy także o przestrzeganie praw zwierząt.

Fraternité pour le respect animalfrancuskie chrześcijańskie stowarzyszenie dla zwierząt.

The Anglican Society for the Welfare of Animals - Anglikańskie Stowarzyszenie na rzecz Dobrostanu Zwierząt

Christian Vegetarians & Vegans UK - Chrześcijańscy wegetarianie i weganie w Wielkiej Brytanii

Christian Vegetarian Association (CVA) - Stowarzyszenie Chrześcijan Wegetarian w Stanach Zjednoczonych

Pan-Orthodox Concern for Animals - Prawosławni dla Zwierząt

Sarx - fundacja w Wlk Brytanii której celem jest wspomaganie chrześcijan w ich działaniach na rzecz zwierząt i życia w zgodzie z Bożym stworzeniem

Spotkania/Warsztaty/Konferencje dot. praw zwierząt

Seminarium Naukowe „Problematyka ochrony zwierząt – aspekty prawne”, 24 stycznia 2019 r. Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Kultura wykluczenia? VII odsłona: Zwierzaki. 15,16,17 listopada 2019, Kraków. Organizatorzy:  Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie. Program Konferencji TUTAJ

Ogólnopolska Konferencja „Praktyki wobec zwierząt w xxi wieku. Różnice kulturowe w traktowaniu zwierząt”. Poznań, 14-15 października 2019 r. Program TUTAJ

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Status prawny zwierząt z perspektywy prawa cywilnego i karnego – aspekty praktyczne”,  30 września 2019 r. Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego.

Conference on Animal Rights in Europe (CARE). 16-18 sierpnia 2019 r. w Warszawie. Organizator: Stowarzyszenie Otwarte Klatki. Program TUTAJ

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Dobrostan zwierząt. Prawo-etyka-filozofia”, organizowana przez Studenckie i Doktoranckie Koła Naukowe Praw Zwierząt. 15 maja 2019 Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Program TUTAJ

Konferencja: Rzecznictwo w imieniu zwierząt i przyrody. Jak chronić środowisko i zwierzęta na co dzień? 9 maja 2019. Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Program TUTAJ

Debata z cyklu "Widoki na przyszłość" pt. Czekając na Rzecznika Praw Zwierząt. Masowa hodowla versus prawna ochrona zwierząt. 11.12.1918 Uniwersytet Warszawski.

Warsztaty z Laudato si’ w Katowicach prowadzone przez Szkołę liderów ekologii integralnej REFA w czasie Szczytu Klimatycznego. 1-4 grudnia 2018  https://www.swietostworzenia.pl/2-aktualne/800-szkola-liderow-ekologii-integralnej-refa-zaprasza-do-katowic

X Forum Etyczne "Moralny status zwierząt", 21 czerwca 2018, Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Program forum https://www.up.krakow.pl/images/icagenda/files/X_Forum1.pdf

Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Prawo zwierząt do ochrony przed cierpieniem. Prawo-etyka-filozofia”, 16 maja 2018 roku.  Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.


Chrześcijaństwo a zwierzęta i środowisko

 

Organizacje

 

Animal Interfaith Alliance  –   Organizacja pozarządowa zrzeszająca rozmaite fundacje religijne zajmujące się prawami zwierząt.  Stworzona po to aby stworzyć wspólną platformę komunikacji dla ludzi różnej religijności i wiary, aby ułatwić im działania na rzecz zwierząt. Wydaje czasopismo “Animal Spirit“.

Catholic  Concern for Animals   – fundacja zajmująca się prawami zwierząt w perspektywie katolickiej. Ma swoją filię w Polsce Catholic Concern for Animals – Poland . Wydaje czasopismo Arka

 

Dokumenty

Laudato si’ – encyklika papieża Franciszka z 24 maja 2015  poświęcona trosce człowieka o ziemię i naturę

Komentarz do encykliki “Laudato si” – bp Grzegorz Ryś  dla uczestników rekolekcji zorganizowanych przez Znak i warszawski Klub Inteligencji Katolickiej w Laskach w styczniu 2016 r. Nagranie zrealizowane przez DEON.pl

https://biskup-rys.pl/nagrania/362-2016-01-rekolekcje-znaku-i-warszawskiego-kiku-w-laskach

https://youtu.be/nfHZrOoIYkU

W trosce o wspólny dom – List pasterski Episkopatu Polski z 4 października 2018 r.

List Pasterski Episkopatu Polski na niedzielę Miłosierdzia 2019 r.

List Pasterski Episkopatu Polski na Temat Ochrony Środowiska z 2 maja 1989 r.

 

Portale internetowe

Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska – Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska zrzesza ponad 700 wspólnot, ruchów i organizacji katolickich w 120 krajach na całym świecie. W Polsce współpracujemy m.in. z Caritas Polska oraz Ruchem Ekologicznym Świętego Franciszka z Asyżu REFA. W Polsce

Święto Stworzenia – portal chrześcijańskich ekologów  tworzony przez członków Ruchu Ekologicznego św. Franciszka z Asyżu – REFA.

Nasz Wspólny Dom -  Jedna ze stron Klubów Tygodnika Powszechnego, poświęcona sprawom ekologii integralnej.

Ekologia integralna encykliki Laudato si’ w działaniu wspólnot Caritas i społeczności lokalnych – projekt realizowany przez Caritas Polska

Młodzi dla Środowiska – portal Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Diecezji Drohiczyńskiej

Ksiądz Jerzy zaprasza. Psy  – unikatowa strona Domu im. św. Jana Pawła II w Bydgoszczy, prowadzona przez ks. Jerzego Ptacha i członków pobliskiej parafii, poświęcona psom

PETA - People for the Ethical Treatment of Animals (PETA)  - na stronie tej organizacji pojawiają się artykuły dot. chrześcijańskiego podejścia do zwierząt (aby je odszukać trzeba użyć wyszukiwarki i wpisać „christian” lub „christainity”

CreatureKind – portal stworzony z myślą o zmobilizowaniu Chrześcijan do troski o dobrostan zwierząt, zwłaszcza zwierząt hodowlanych, troski ufundowanej na wierze

Czasopisma

Animal Spirit   - czasopismo organizacji Animal Interfaith Alliance

The Ark  - czasopismo organizacji Catholic Concern for Animals

 

 

Bibliografia. Książki i artykuły

Adam Margaret, Clough David L., Grumett David. A Christian Case for Farmed Animal Welfare. Animals 2019, 9, 1116

Chlewicki, Maciej. Chrześcijaństwo a współczesne pojmowanie relacji człowiek – zwierzę. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria

Chrostowski, Waldemar. Status zwierząt w Biblii. Forum Teologiczne 2005, 6, 7-22

Chrostowski, Waldemar. Miłość do stworzeń na kartach Biblii. Paedagogia Christiana, 2011, 2, 28

Clough, David L. Consuming animal creatures: The Christian ethics of eating animals. Studies in Christian. Ethics, 2017, 30, 1

Clough, David L. All God's Creatures: Reading Genesis on Human and Non-human Animals. In: Reading Genesis After Darwin. Stephen C. Barton and David Wilkinson [eds.]. Oxford University Press, 2009, 145-162

Clough, David. On animals. Vol. I. Systematic Theology. Bloomsbury, London 2012

Clough, David. On animals. Vol. II. Theological Ethics. Bloomsbury, London 2018

Clough, David. On Thinking Theologically About Animals: A Response’, Zygon 49:3 (2014), 764-71

Clough, David L. Why do some people eat meat? Epworth Review. 2005, 32(2), pp. 32-40.

Czaczkowska, Iga. Pomiędzy potopem a tęczą. KUL. Lublin 1998

Gawryś, Cezary. Proboszcz, ludzie i zwierzęta. Dwóch włóczęgów, dwóch przyjaciół. Więź 1998, 7 (477), s.60

Hołownia, Szymon. Boskie zwierzęta. Wydawnictwo Znak 2018

Hryniewicz, Wacław. Chrześcijaństwo a świat przyrody. Znak. czerwiec 2008, nr 637

Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis, 34 (postrzeganie świata pozaludzkiego)

Jaromi, Stanisław. Idea franciszkańska. Wielkie problemy współczesności i nasze małe odpowiedzi. Bratni Zew 2018

Jaromi Stanisłąw. Boska Ziemia. Wydawnictwo Znak, 2019.

Jaeschke, Tomasz. Stanisławska Irena A., Sumińska, Dorota. Nieboskie stworzenia. Jak kościół wyklucza. Krytyka Polityczna, 2019.

Knabit, Leon. Czy zwierzęta mają duszę? Wydawnictwo: Nemrod 2006

Kościół i nauka w obliczu ekologicznych wyzwań. Źródła, inspiracje i konteksty encykliki Laudato si’. Red. J. Poznanski, S. Jaromi. Akademia Ignatianum/WAM, Kraków 2016.

Kowalczyk, Dariusz. Czy zwierzęta będą z nami w niebie? https://www.fronda.pl/a/ks-prof-dariusz-kowalczyk-sj-czy-zwierzeta-beda-z-nami-w-niebie,117405.html

Linzey, Andrew. Teologia zwierząt. WAM 2010

Moltmann J. Bóg w stworzeniu, Znak 1995

Nowosielski, Jerzy. O herezjach i naszych braciach mniejszych. W: Z. Podgórzec. Mój Chrystus. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim. Wyd. Łuk, 1993, s. 29-59

Pierzgalska, Małgorzata. Zwierzę jako problem myśli antropologicznej : (Księga Psalmów i Księga Przysłów w Biblii Jakuba Wujka). Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 2006, 8, 5-22

Probucka, Dorota. Etyczne potępienie myślistwa. Universitas, 2020

Rogowski, Roman. Teoekologia. Offic. Wyd w Misji.2008

Rogowski, Roman E. (ks.). Zwierzęta – nasi mniejsi bracia. Więź, 1998, 7 (477)

Salij, J. O zabijaniu i jedzeniu mięsa. W: Poszukiwania w wierze. 1998 https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TD/poszukiwania/o_zabijaniu_zwierz.html

Salij, Jacek. O niejedzeniu mięsa. https://m.fronda.pl/a/o-jacek-salij-op-o-niejedzeniu-miesa,127745.html

Smykowski, Krzysztof. Eksperymenty medyczne z wykorzystaniem zwierząt. Wyd. KUL, Lublin 2017.

Stanek-Czerny, Grażyna, Piliszewska Anna [red.] Zwierzę – człowiek –Bóg. Academia Ignatianum/WAM 2017

Starowiejski, Marek. Zapytaj zwierząt, pouczą, czyli opowiadania wczesnochrześcijańskich pisarzy o zwierzętach. WAM 2014

Świerczek, Zbigniew. Ekologia, kościół i święty Franciszek. WSD oo. Franciszkanów 1990

Ślipko Tadeusz. Bioetyka. Najważniejsze problemy. Wyd. Petrus, 2009, Kraków

Ślipko, Tadeusz. Prawo zwierząt czy obowiązek człowieka? W Nurcie Franciszkańskim, 2002, 11.

Ślipko Tadeusz. Etyczne motywacje działań ekologicznych, w: „Chrześcijanin a świat stworzeń. „Co dalej czynić w zakresie ekologii?”, Celapo, 1989, Kraków, 4-7.

Ślipko Tadeusz. Etyczne motywacje działań ekologicznych, w: Dutkiewicz P. (red.), „Ochrona środowiska w świetle filozofii wartości, Wyd. UJ, Kraków 1992, 7-13.

Ślipko Tadeusz. Podstawy etyki środowiska naturalnego, „Chrześcijanin w Świecie”, 1985, 139, 56-66.

Ślipko Tadeusz. Sytuacje graniczne w etyce chrześcijańskiej, w: Probucka D, (red.), „Etyka wobec sytuacji granicznych”, Wyd. Impuls, Kraków 2007, 15-20.

Tillich Paul. Morality and Beyond 1969

Tillich, Paul. Teologia systematyczna (Rozdział: O Istnieniu i Chrystusie). Kęty 2005.

 

Monograficzne zeszyty czasopism

ETHOS - Monograficzny zeszyt czasopisma ETHOS  kwartalnika Instytutu Jana Pawła II KUL (2013, 26, 2(102)) pt. Nasi “bracia mniejsi” poświęcony zwierzętom. SPIS TREŚCI

TYGODNIK POWSZECHNY – monograficzny zeszyt czasopisma “Tygodnik Powszechny” pt. Zwierzenia zwierząt. 2019, wydanie specjalne nr. 3 (11)

WIĘŹ - monograficzny zeszyt czasopisma Więź, 1998, 7 (477) poświęcony zwierzętom pt. Zwierzęta, nasi bracia mniejsi Spis treści.

ZNAK – monograficzny zeszyt pt. „O cierpieniu zwierząt”, 2008,  637 (6)

ZNAK – monograficzny zeszyt pt. „Prawo do zabijania”2013, 694 (3)

ZNAK –  monograficzny zeszyt „Zwierzę, którym jesteś” 2015, 720

Facebook

Weganizm chrześcijański – grupa prywatna zrzeszająca chrześcijan, którzy uważają że weganizm jest słusznym stylem życia

Wiara i ekologia – grupa prywatna dla chrześcijan w Polsce, którzy chcą powstrzymać ocieplenie klimatu i razem dbać o Boże stworzenie.

Modlimy się za zwierzęta – grupa publiczna której intencją jest wspólna modlitwa za zwierzęta

Katolicy dla Środowiska facebookowa strona Światowego Ruchu Katolików na rzecz Środowiska

Chrześcijańska Inicjatywa Ekologiczna – społeczność promująca ekologię integralną i chrześcijańskie spojrzenie na sprawy ochrony środowiska.

Opowiedzzwierze  -  publiczna strona poświęcona ochronie zwierząt i ich praw, także z chrześcijańskiego punktu widzenia

 

Wybrane teksty lub ich fragmenty

 

Homilia abp Grzegorza Rysia “List od papieża Franciszka” (cytat: Oceany, góry, całe stworzenie nie zostało nam dane na własność. Jesteśmy zarządcami. Od tego jak tymi dobrami będziemy zarządzać zależy przyszły kształt ziemi i ludzkości. Bp Grzegorz Ryś pokazuje jak wspaniale papież Franciszek w swojej encyklice “Laudato Si”, potrafi przejść od spraw globalnych do życia każdego z nas. Jest ścisły związek między głodem na świecie, a tym, jaki my we własnej rodzinie mamy stosunek do pożywienia.) Nagranie:  https://www.youtube.com/watch?v=ZfkQSjJYW44

List Pasterski Episkopatu Polski na niedzielę Miłosierdzia 2019 r.  Cytat: “… Ponadto, odpowiadając na wezwanie Papieża Franciszka, wolontariusze działający w społecznościach lokalnych mogą w duchu integralnej ekologii podejmować kolejne działania: wzywać do nawrócenia ekologicznego i skromnego życia opartego na miłości, a nie na konsumpcji; przeciwdziałać marnowaniu żywności i przekazywać jej nadwyżki potrzebującym; promować wiedzę o racjonalnym gospodarowaniu odpadami; dbać o naturę i zabiegać o funkcjonowanie zielonych przestrzeni; zachęcać do ograniczania zużycia plastiku; szerzyć wiedzę o zmianach klimatu i ich przyczynach; motywować polityków do przeciwdziałania zmianom klimatu; promować stosowanie odnawialnych źródeł energii; prowadzić zbiórki odpadów trudnych do recyklingu, np. zużytych świetlówek, telefonów komórkowych; budować świadomość realnego zagrożenia smogiem, np. przez stworzenie lokalnych sieci pomiaru skażenia. Warto tutaj docenić darczyńców oraz pracę ponad 20 tys. wolontariuszy Caritas przy zbiórkach żywności organizowanych kilka razy w roku z korzyścią dla 90 tysięcy podopiecznych. Ponadto Caritas Polska zainicjowała angażowanie wolontariatu wokół wydarzenia, jakim jest Niedziela św. Franciszka oraz zachęca do modlitwy o ochronę stworzenia, zmierzając do kształtowania postaw odpowiedzialności za świat.”

 

List Pasterski biskupów polskich z 2 maja 1989 r.

“każda działalność człowieka jako istoty odpowiedzialnej ma swój wymiar moralny. Degradacja środowiska godzi w dobro stworzenia ofiarowane człowiekowi przez Boga-Stwórcę jako nieodzowne dla jego życia i rozwoju. Istnieje powinność należytego korzystania z tego daru w duchu wdzięczności i szacunku. Z drugiej zaś strony świadomość, że dar ten przeznaczony jest dla wszystkich ludzi, stanowi dobro wspólne, rodzi również właściwe zobowiązanie względem drugiego człowieka. Dlatego też uznać trzeba, że wszelkie działania, które nie uwzględniają prawa Boga do swego dzieła, jak i prawa człowieka obdarowanego przez Stwórcę, sprzeciwiają się przykazaniu miłości. (…) Trzeba zatem uświadomić sobie, że istnieje ciężki grzech przeciwko środowisku naturalnemu obciążający nasze sumienia, rodzący poważną odpowiedzialność przed Bogiem-Stwórcą”

Jan Paweł II. Pielgrzymka do Polski w 1999 r. Skrócony tekst Liturgii Słowa z Zamościa, 12.06.1999:

Dziś Ewangelię o nawiedzeniu odczytujemy na ziemi zamojskiej. (…) Opatrznościowe umieszczenie sceny nawiedzenia Maryi w wyjątkowej oprawie piękna tego miasta i tej ziemi, przywodzi na myśl biblijny zapis stworzenia, który otrzymuje swoje wyjaśnienie i niejako dopełnienie w tajemnicy Wcielenia. Według tego biblijnego zapisu, Bóg w kolejnych dniach stworzenia, patrzył niejako na dzieło swojego zamysłu i widział, że wszystko, co uczynił było dobre. Nie mogło być inaczej. Harmonia stworzenia odzwierciedlała bowiem wewnętrzną doskonałość Stwórcy. Na końcu uczynił Bóg człowieka. Uczynił go na obraz i podobieństwo swoje. Jemu zawierzył całą wspaniałość świata, aby ciesząc się nim i korzystając z jego dóbr, w sposób wolny i rozumny twórczo współpracował w doskonaleniu Bożego dzieła. I mówi Pismo, że wtedy Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre (Rdz 1, 31).

Jednakże po pierworodnym upadku człowieka, świat, jako jego szczególna własność, podzielił niejako jego los. Grzech nie tylko zerwał więź miłości pomiędzy człowiekiem i Bogiem, zburzył jedność pomiędzy ludźmi, ale również zakłócił harmonię całego stworzenia. Cień śmierci padł nie tylko na rodzaj ludzki, ale także na wszystko, co z woli Bożej miało istnieć niejako dla człowieka.

Jeżeli jednak mówimy o współudziale świata w skutkach ludzkiego grzechu, to zdajemy sobie sprawę, że świat ten nie mógł być również pozbawiony udziału w Bożej obietnicy odkupienia. Czas spełniania się tej obietnicy dla człowieka i całego stworzenia nadszedł, gdy Maryja za sprawą Ducha Świętego stała się Matką Bożego Syna. On jest pierworodnym całego stworzenia (por. Kol 1, 15). Wszystko, co stworzone, odwiecznie było w Nim. Jeżeli przychodzi na świat, to – jak mówi św. Jan – przychodzi do swojej własności (por. J 1, 11). Przychodzi, ażeby to wszystko, co stworzone na nowo ogarnąć, aby zapoczątkować dzieło odkupienia świata, ażeby przywrócić stworzeniu jego pierwotną świętość i godność. Przychodzi, ażeby samym swoim przyjęciem ukazać nam tę szczególną godność natury stworzonej.

Kiedy wędruję po polskiej ziemi, od Bałtyku, przez Wielkopolskę, Mazowsze, Warmię i Mazury, kolejne ziemie wschodnie od Białostockiej aż do Zamojskiej, i kontempluję piękno tej ojczystej ziemi, uprzytamniam sobie ten szczególny wymiar zbawczej misji Syna Bożego. Tu z wyjątkową mocą zdaje się przemawiać błękit nieba, zieleń lasów i pól, srebro jezior i rzek. Tu śpiew ptaków brzmi szczególnie znajomo, po polsku. A wszystko to świadczy o miłości Stwórcy, o ożywczej mocy Jego Ducha i o odkupieniu, którego Syn dokonał dla człowieka i dla świata. Wszystkie te istnienia mówią o swojej świętości i godności, które odzyskały wtedy, gdy Pierworodny z całego stworzenia przyjął ciało z Maryi Dziewicy.

Jeżeli dziś mówię o tej świętości i godności, to czynię to w duchu dziękczynienia Bogu, który tak wielkich dzieł dokonał dla nas, a równocześnie czynię to w duchu troski o zachowanie dobra i piękna, jakim Stwórca obdarował ten świat. Istnieje bowiem niebezpieczeństwo, że to, co tak cieszy oczy i raduje ducha, może ulec zniszczeniu. Wiem, że biskupi polscy wyrażali taki niepokój już przed dziewięciu laty, zwracając się do wszystkich ludzi dobrej woli w liście pasterskim na temat ochrony środowiska. Słusznie pisali, że “każda działalność człowieka jako istoty odpowiedzialnej ma swój wymiar moralny. Degradacja środowiska godzi w dobro stworzenia ofiarowane człowiekowi przez Boga-Stwórcę jako nieodzowne dla jego życia i rozwoju. Istnieje powinność należytego korzystania z tego daru w duchu wdzięczności i szacunku. Z drugiej zaś strony świadomość, że dar ten przeznaczony jest dla wszystkich ludzi, stanowi dobro wspólne, rodzi również właściwe zobowiązanie względem drugiego człowieka. Dlatego też uznać trzeba, że wszelkie działania, które nie uwzględniają prawa Boga do swego dzieła, jak i prawa człowieka obdarowanego przez Stwórcę, sprzeciwiają się przykazaniu miłości. (…) Trzeba zatem uświadomić sobie, że istnieje ciężki grzech przeciwko środowisku naturalnemu obciążający nasze sumienia, rodzący poważną odpowiedzialność przed Bogiem-Stwórcą” (2.05.1989).

Jeżeli mówimy o odpowiedzialności przed Bogiem, to mamy świadomość, że tu już nie chodzi tylko o to, co we współczesnym języku zwykło się nazywać ekologią. Nie wystarczy upatrywać przyczyny niszczenia świata jedynie w nadmiernym uprzemysłowieniu, bezkrytycznym stosowaniu w przemyśle i rolnictwie zdobyczy naukowych i technologicznych, czy w pogoni za bogactwem bez liczenia się ze skutkami działań w przyszłości. Chociaż nie można zaprzeczyć, że takie działania przynoszą wielkie szkody, to jednak łatwo dostrzec, że ich źródło leży głębiej, w samej postawie człowieka. Wydaje się, że to, co najbardziej zagraża stworzeniu i człowiekowi, to brak poszanowania dla praw natury i zanik poczucia wartości życia.

Prawo, które zostało przez Boga wpisane w naturę i które można odczytać za pomocą rozumu, skłania do poszanowania zamysłu Stwórcy – zamysłu, który ma na celu dobro człowieka. To prawo wyznacza pewien wewnętrzny porządek, który człowiek zastaje i który powinien zachować. Wszelkie działanie, które sprzeciwia się temu porządkowi, nieuchronnie uderza w samego człowieka.

Tak też dzieje się, gdy zanika poczucie wartości życia jako takiego, a w szczególności życia ludzkiego. Jak można skutecznie stawać w obronie przyrody, jeśli usprawiedliwiane są działania bezpośrednio godzące w samo serce stworzenia, jakim jest istnienie człowieka? Czy można przeciwstawiać się niszczeniu świata, jeśli w imię dobrobytu i wygody dopuszcza się zagładę nie narodzonych, prowokowaną śmierć starych i chorych, a w imię postępu prowadzone są niedopuszczalne zabiegi i manipulacje już u początków życia ludzkiego? Gdy dobro nauki albo interesy ekonomiczne biorą górę nad dobrem osoby, a nawet całych społeczności, wówczas zniszczenia powodowane w środowisku są znakiem prawdziwej pogardy dla człowieka. Trzeba, aby wszyscy, którym leży na sercu dobro człowieka na tym świecie, stale dawali świadectwo, że “szacunek dla życia, a przede wszystkim dla ludzkiej godności, jest podstawową zasadą zdrowego postępu ekonomicznego, przemysłowego i naukowego” (Orędzie na XXIII Światowy Dzień Pokoju, n. 7).

Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone. On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie. (…) Zechciał bowiem [Bóg], aby w Nim zamieszkała cała Pełnia, i aby przez Niego znów pojednać wszystko z sobą: przez Niego – i to, co na ziemi, i to, co w niebiosach, wprowadziwszy pokój przez krew Jego krzyża (Kol 1, 16-17. 19-20). Te słowa św. Pawła zdają się wytyczać chrześcijańską drogę obrony tego dobra, jakim jest cały stworzony świat. Jest to droga pojednania w Chrystusie. On przez krew krzyża i przez zmartwychwstanie przywrócił stworzeniu pierwotny porządek. Odtąd świat cały, a w jego centrum człowiek, został wyrwany z niewoli śmierci i zepsucia (por. Rz 8, 21), został niejako stworzony od nowa (por. Ap 21, 5) i nie istnieje już ku śmierci, ale ku życiu – ku nowemu życiu w Chrystusie.

Dzięki zjednoczeniu z Chrystusem człowiek odkrywa na nowo swoje miejsce w świecie. W Nim doznaje na nowo tej pierwotnej harmonii, jaka istniała pomiędzy Stwórcą, stworzeniem i człowiekiem, zanim uległa skutkom grzechu. W Nim też odczytuje na nowo to pierwotne wezwanie do czynienia sobie ziemi poddaną, które jest kontynuacją Bożego dzieła stworzenia, nie zaś nieopanowanym wykorzystywaniem.

Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeśli kochacie tę ojczystą ziemię, niech to wołanie nie pozostanie bez odpowiedzi! Zwracam się w szczególny sposób do tych, którym powierzona została odpowiedzialność za ten kraj i za jego rozwój, aby nie zapominali o obowiązku chronienia go przed ekologicznym zniszczeniem! Niech tworzą programy ochrony środowiska i czuwają nad ich skutecznym wprowadzaniem w życie! Niech kształtują nade wszystko postawy poszanowania dobra wspólnego, praw natury i życia! Niech ich wspierają organizacje, które stawiają sobie za cel obronę dóbr naturalnych! W rodzinie i w szkole nie może zabraknąć wychowania do szacunku dla życia, dla dobra i piękna. Wszyscy ludzie dobrej woli winni współdziałać w tym wielkim dziele. Każdy z uczniów Chrystusa niech weryfikuje styl swego życia, aby słuszne dążenie do pomyślności nie zagłuszyło głosu sumienia, które waży to, co słuszne i prawdziwie dobre. (…)

 

Jan Paweł II. Encyklika „Sollicitudo Rei Socialis”

„[…] nie można bezkarnie używać różnego rodzaju bytów, żyjących czy nieożywionych — składników naturalnych, roślin, zwierząt — w sposób dowolny, jedynie według własnych potrzeb gospodarczych. Przeciwnie, należy brać pod uwagę naturę każdego bytu oraz ich wzajemne powiązanie w uporządkowany system, którym właśnie jest kosmos”

JAN PAWEŁ II – Pokój z Bogiem Stwórcą. Pokój z całym stworzeniem (Orędzie na XXIII Światowy Dzień Pokoju, 1 I 1990)

Kardynał Joseph Ratzinger (Benedykt XVI)

„[…] produkcja przemysłowa – […] ta degradacja żywych istot, zamienionych w towar, rzeczywiście wydaje mi się sprzeczna ze stosunkiem człowieka do zwierzęcia, jaki przewija się w Biblii”. Kardynał Ratzinger (Benedykt XVI) w wywiadzie-rzece „Bóg i świat” Petera Seewalda, pytany o kwestię wykorzystywania i jedzenia zwierząt.

Franciszek. Laudato si’

„[…] inne stworzenia [nie] są całkowicie podporządkowane dobru człowieka, jak gdyby nie miały one wartości samej w sobie i jakbyśmy mogli nimi dysponować do woli”.

 

Jerzy Nowosielski

Świat zwierzęcy jest pod bezpośrednią opieką aniołów. (…) Wydaje mi się, że stosunek do świata zwierząt, owa martwa plama, martwy obszar, który doświadczenie chrześcijańskie w tym miejscu pozostawia, jest główną przyczyną kryzysu chrześcijaństwa w świecie zachodnim. (…) Podejrzewam, że zwierzęta są aniołami w stanie kenotycznym, że poniżenie i cierpienie zwierząt to jest kenosis anielska i że to pozostaje w dogmatycznej jedności z kenosis Chrystusową i dziełem zbawienia świata. (…) Zwierzęta są doskonale uformowanymi stworzeniami, tylko przebywającymi w stanie katastrofy, w jakiejś kenosis, jakimś piekielnym upadku, stanie niezawinionego cierpienia, ale piękność anielska znajduje w nich swoje bezpośrednie odzwierciedlenie. (…) Na podstawie Pisma Świętego dowieść się niczego nie da, przeciwnie, Pismo Święte jest wobec tych spraw kalekie, bierze jak gdyby udział w grzechu nieświadomości ludzkiej dotyczącym cierpienia zwierząt, od pierwszych do ostatnich stronic, bo nawet Apokalipsa mówi o psach, które pozostały na zewnątrz; nawet Ewangelia, nawet same słowa Chrystusa są właściwie bezlitosne. Pismo Święte jest martwe zarówno w stosunku do zwierząt, jak i do tajemnicy Judasza (…). Trzeba tak kochać prawdę i ducha, żeby nawet wyżej stawiać ją nad literę Ewangelii. (…) Jeśli to jest herezja, to chcę być heretykiem. Już św. Paweł powiedział, że herezje też są potrzebne, więc się tak bardzo nie martwię…  (W: Z. Podgórzec, Wokół ikony. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim, Warszawa 1985 s. 56, 57, 103-104.)

 

Konferencje

Konferencja “Kościół i nauka w obliczu ekologii 14.10.2015 w Akademii Ignatianum w Krakowie

 

Inne

Karta Chrześcijańskiego Ekologa (copyright OpowiedzZwierze.pl)