Zwierzęta w chrześcijańskiej filozofii i bioetyce

 

Berkman, John. Are We Addicted to the Suffering of Animals ? Animal Cruelty and the Catholic Moral Tradition 

Berkman, John, Deane-Drummond, Celia. Catholic Moral Theology and the Moral Status of Non-Human Animals  

Brusiło, Jerzy. Arka Noego jako teologicznomoralny archetyp zmagań człowieka z przyrodą i zmianami klimatycznymi. Teologia i Moralność, 2016, t.19, 29-46

Hryniewicz, Wacław. Chrześcijaństwo a świat przyrody. Znak. czerwiec 2008, nr 637

Camosy, Charles. For love of animals: Christian ethics, consistent action. Franciscan, 2013

Clark, Stephen R. L. The Moral Status zwierząt. Oxford: Oxford University Press, 1977/1984

Clark, Stephen R. L. The Nature of the Beast. Oxford: Oxford University Press, 1982

Clark, Stephen R. L. How to Think about the Earth. London: Mowbray, 1993

Clark, Stephen R. L. Biology and Christian Ethics. Cambridge: Cambridge University Press, 2000),

Clark, Stephen R. L. The Political Animal: Biology, Ethics, and Politics. London: Routledge, 1999

Clark, Stephen R. L. Animals and their Moral Standing. London: Routledge, 1997

Deane-Drummond , Celia and David Clough ed., Creaturely Theology: On God, Humans and Other Animals. London: SCM, 2009

Deane-Drummond, Celia, Rebecca Artinian-Kaiser and David Clough, ed., Animals as Religious Subjects. London: Bloomsbury/T & T Clark, 2013

Deane-Drummond, Celia. Animal ethics: Where do we go from here?” in Moral Theology for the Twenty-First Century: Essays in Celebration of Kevin Kelly, ed. Bernard Hoose, Julie Clague and Gerard Mannion. London: Continuum, 2008,155-63

Hryniewicz, Wacław. Człowiek pośród stworzeń. W: Nad przepaściami wiary. Znak, 2001, s. 7-26

Kardas, Antoni. Pro-life dla wszystkich.

Kościół i nauka w obliczu ekologicznych wyzwań. Źródła, inspiracje i konteksty encykliki Laudato si’. Red. J. Poznański, S. Jaromi. Akademia Ignatianum/WAM, Kraków 2016.

Linzey, Andrew, Yamamoto, Dorothy. Ed., Animals on the Agenda: Questions About Animals for Theology and Ethics. London, SCM 1998

Midgley, Mary. Beast and Man: The Roots of Human Nature. Ithaca: Cornell University Press,1978

Pinches, Charles R., McDaniel, Jay B. ed. Good News for Animals? Christian Approaches to Animal Wellbeing. Orbis, 1993

Prawa zwierząt według o. prof. Tadeusza Ślipko. (Portal Świeto Stworzenia)

Priebe, Matthew. Zwierzęta, etyka i chrześcijaństwo. Wyd. Znaki Czasu, 2018

Probucka, Dorota. Etyczne potępienie myślistwa. Universitas, 2020

Probucka, Dorota. Filozoficzne podstawy idei praw zwierząt. Universitas. 2013

Preece, Rod, Fraser D. The Status of Animals in Biblical and Christian Thought : A Study in Colliding Values 

Rogowski, Roman. Teoekologia. Offic. Wyd w Misji.2008

Smykowski, Krzysztof. Eksperymenty medyczne z wykorzystaniem zwierząt. Wyd. KUL, Lublin 2017.

Ślipko Tadeusz. Bioetyka. Najważniejsze problemy. Wyd. Petrus, 2009, Kraków

Tadeusz Ślipko. Świat zwierząt w świetle etyki     W: Tadeusz Ślipko. Bioetyka - najważniejsze problemy. Wydawnictwo PETRUS 2008

Ślipko, Tadeusz. Prawo zwierząt czy obowiązek człowieka? W Nurcie Franciszkańskim, 2002, 11.

Ślipko Tadeusz. Etyczne motywacje działań ekologicznych, w: „Chrześcijanin a świat stworzeń. „Co dalej czynić w zakresie ekologii?”, Celapo, 1989, Kraków, 4-7.

Ślipko Tadeusz. Etyczne motywacje działań ekologicznych, w: Dutkiewicz P. (red.), „Ochrona środowiska w świetle filozofii wartości, Wyd. UJ, Kraków 1992, 7-13.

Ślipko Tadeusz. Podstawy etyki środowiska naturalnego, „Chrześcijanin w Świecie”, 1985, 139, 56-66.

Ślipko Tadeusz. Sytuacje graniczne w etyce chrześcijańskiej, w: Probucka D, (red.), „Etyka wobec sytuacji granicznych”, Wyd. Impuls, Kraków 2007, 15-20.

Steck, Ch. All God’s Animals: A Catholic Theological Framework for Animal Ethics, 2019, Georgetown University Press

Tillich Paul. Morality and Beyond 1969

Wierzbicki, Alfred M. Why does personalism turn towards animal ethics? Philosophy Study, 2014, 3(31), 232-236

 

ETHOS – Monograficzny zeszyt czasopisma ETHOS  kwartalnika Instytutu Jana Pawła II KUL (2013, 26, 2(102)) pt. Nasi “bracia mniejsi” poświęcony zwierzętom.

SPIS TREŚCI:

JAN PAWEŁ II – Pokój z Bogiem Stwórcą. Pokój z całym stworzeniem (fragmenty Orędzia na XXIII Światowy Dzień Pokoju, 1 I 1990)

Roger D. SORRELL – Świętego Franciszka kazanie do ptaków. Przezwyciężenie tradycji i nowa postawa wobec stworzenia (tłum. D. Chabrajska)
Małgorzata KOWALEWSKA – Hildegarda z Bingen o człowieku i jego „braciach mniejszych”

Jacek LEJMAN – Filozoficzne źródła naszego stosunku do zwierząt. O aksjologicznym statusie zwierząt i ludzi
Przemysław GUT, Arkadiusz GUT – Argumenty Kartezjusza przeciwko myśleniu zwierząt

Zbigniew WRÓBLEWSKI – Subiektywność i dobro. Ontologiczne przesłanki życzliwości dla zwierząt
Ralph R. ACAMPORA – O cielesnym współodczuwaniu. (tłum. D. Chabrajska)
Joel MARKS – Amoral Animal Rights
Joel MARKS – Prawa zwierząt na gruncie amoralizmu (tłum. D. Chabrajska)

Maciej TROJAN, Agnieszka KACZMARCZYK, Justyna SZYMAŃSKA – Jak czytać zwierzęcy umysł? Wybrane zagadnienia psychologii porównawczej jako przykład badań nad funkcjami umysłu i intencjonalnością zachowania zwierząt
Jessica PIERCE, Marc BEKOFF – Przywrócić dziką sprawiedliwość. Co wiemy o sprawiedliwości w społecznościach zwierzęcych i dlaczego ma ona znaczenie (tłum. D. Chabrajska)
James A. SERPELL – Wyjść poza reakcję na „schemat dziecięcości”. Antropomorfizm i dobór antropomorficzny (tłum. D. Chabrajska)

Zbigniew CHOJNOWSKI – Bestiarium Romana Brandstaettera. Zwierzęta w wyobraźni poety
Wiesław BATOR – Święte – przeklęte – pozbawione duszy. O traktowaniu zwierząt w doktrynach i praktykach religii świata

Bohdan KRÓLIKOWSKI – Ułańska służba. „Grzmot” i inni

Ks. Alfred M. WIERZBICKI – Spór o ubój rytualny – kolizja racji absolutnych

 

Świetny zbiór tekstów filozoficznych i etycznych można znaleźć tutaj:  Zbiór tekstów filozoficznych na temat praw zwierząt


Zwierzęta w Biblii

Bosak, Pius, Czesław. Wszystkie zwierzęta Biblii. Słownik — konkordancja. Wyd. Petrus, 2017

Chrostowski, Waldemar. Status zwierząt w Biblii. Forum Teologiczne 2005, 6, 7-22

Chrostowski, Waldemar. Miłość do stworzeń na kartach Biblii. Paedagogia Christiana, 2011, 2, 28

Clough, David L. All God's Creatures: Reading Genesis on Human and Non-human Animals. In: Reading Genesis After Darwin. Stephen C. Barton and David Wilkinson [eds.]. Oxford University Press, 2009, 145-162

Czaczkowska, Iga. Pomiędzy potopem a tęczą. KUL. Lublin 1998

Hołownia, Szymon. Boskie zwierzęta. Wydawnictwo Znak 2018

Jaromi, Stanisław. Boska Ziemia. Wydawnictwo Znak, 2019.

Majewski, M. Zwierzęta czyste i nieczyste w Starym Testamencie. Część I: Omówienie prawa czystości zwierząt. Część 2.
Zeszyty Naukowe Stowarzyszenia Biblistów Polskich 11 (2014) 375-398.

Majewski, M. Zwierzęta czyste i nieczyste w Starym Testamencie. Porządek stworzenia jako kryterium podziału. Collectanea Theologica
89(2019) nr 2, 5-49

Najda, Andrzej Jacek.Zwierzęta domowe w nauczaniu Jezusa. Studia Ecologiae et Bioethicae, 2009, 7/2, 93-104

Preece, Rod, Fraser D. The Status of Animals in Biblical and Christian Thought : A Study in Colliding Values 

Steck, Ch. All God’s Animals: A Catholic Theological Framework for Animal Ethics, 2019, Georgetown University Press

Stanek-Czerny, Grażyna, Piliszewska Anna [red.] Zwierzę – człowiek –Bóg. Academia Ignatianum/WAM 2017

Wajda, Anna Maria. Metafory zwierzęce. w błogosławieństwie Jakuba (rdz 49, 1-28). Collectanea Theologica
88(2018) nr 4, 53-72
 


Teologia o zwierzętach

Berkman, John, Deane-Drummond, Celia. Catholic Moral Theology and the Moral Status of Non-Human Animals. Journal of Moral Theology, 2014, vol, 3, nr 2 

Berkman, John. Must We Love Non-Human Animals? A Post-Laudato Si' Thomistic Perspective. New Blackfriars, 102: 322-338. https://doi.org/10.1111/nbfr.12615 

Brusiło, Jerzy. Arka Noego jako teologicznomoralny archetyp zmagań człowieka z przyrodą i zmianami klimatycznymi. Teologia i Moralność, 2016, t.19, 29-46

Clough, David. On animals. Vol. I. Systematic Theology. Bloomsbury, London 2012

Clough, David. On animals. Vol. II. Theological Ethics. Bloomsbury, London 2018

Clough, David. On Thinking Theologically About Animals: A Response’, Zygon 49:3 (2014), 764-71

Clough, David. Should Christians be vegan? 

Camosy, Charles. For Love of Animals: Christian Ethics, Consistent Action. Franciscan Press, 2013

Covey, Alison. With Every Living Creature that is with You: Exploring Relational Ontology and Non-Human Animals”. praca doktorska. University of Toronto

Deane-Drummond, Celia, Artinian-Kaiser, Rebecca, Clough David. Ed., Animals as Religious Subjects. London: Bloomsbury/T & T Clark, 2013

Deane Drummond, Celia. Theological Ethics Through a Multispecies Lens”. Oxford University Press, 2020
Deane-Drummond, Celia, Clough, David, ed., Creaturely Theology: On God, Humans and Other Animals, London: SCM, 2009

Czaczkowska, Iga. Pomiędzy potopem a tęczą. Ekumeniczne studium stworzenia. Wydawnictwo KUL, Lublin 1998

Grey, Carmody. Creation, Evil and Suffering. In The Oxford Handbook of Creation. OUP. 2019

Grey, Carmody. In Defence of Biodiversity: Biodiversity in Ecology and Theology. In Theology and Ecology Across the Disciplines: On Care For Our Common Home. T&T Clark, 2018

Grey, Carmody. Theology, Science and Life, 2019

Grey, Carmody. The Only Creature God Willed For Its Own Sake: Anthropocentrism in Laudato Si and Gaudium et Spes. Modern Theology, 2020, 36(4), 865-883.

Grey, Carmody. Time and Measures of Success: Interpreting and Implementing Laudato Si. New Blackfriars, 2019, 101(1091), 5-28.

Grey, Carmody. Only Theology Saves Culture: Overcoming Nature-Culture Dualism in Modernity and Postmodernity. Tijdschrift voor Theologie 2015, 55(4), 325-337.

Hiuser, Kris. Animals, Theology and the Incarnation. SCM Press 2017

Hołownia, Szymon. Boskie zwierzęta. Wydawnictwo Znak 2018

Horstman, Simone, Ruster, Thomas, Taxacher Gregor.  Alles, was atmet: Eine Theologie der Tiere. Verlag Friedrich Pustet , 2018

Hryniewicz, Wacław. Chrześcijaństwo a świat przyrody. Znak. czerwiec 2008, nr 637

Hryniewicz, Wacław. Człowiek pośród stworzeń. W: Nad przepaściami wiary. Znak,2001, s. 7-26

Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis, 34 (postrzeganie świata pozaludzkiego)

Johnson, Elizabeth A.: Ask the Beasts: Darwin and the God of Love. A&C Black, 2014

Jones, Deborah Jones, The School of Compassion: A Roman Catholic Theology of Animals, Gracewing, 2009

Jones, Ian. Dominion and Communion: Patristic Theology and Ethics of Humanity’s Relationship with Animal Creation” PhD diss. Fordham University, 2016

Kardas, Antoni. Krótki szkic teologii zwierząt.

Linzey, Andrew. Teologia zwierząt. WAM 2010

Nellist, Christina. A theological perspective on the interconnection of climate change, dietary choices and animal suffering

Moltmann J. Bóg w stworzeniu, Znak 1995

Remele, Kurt. Von Hermelinen, Menschen und Gott: christliche Tierethik. In: Edith Riether, Michael Noah Weiss (Hrsg.): Tier – Mensch – Ethik (= Schriftenreihe der Initiative Weltethos Österreich. Bd. 5). Lit, Münster, 2012, s. 169–188.

Remele, Kurt . Die Würde des Tieres ist unantastbar. Eine neue christliche Tierethik (Godność zwierzęcia jest nienaruszalna. Nowa chrześcijańska etyka zwierząt). Kevelaer: Butzon & Bercker, 2016.

Rogowski, Roman. Teoekologia. Offic. Wyd w Misji.2008

Rotzetter, Anton. Głaskane, tuczone, zabijane. Swięty Wojciech, 2012

Salij, Jacek. Gwiazdy, ludzie i zwierzęta. O godności człowieka i godności materii. Poznań: Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów W Drodze, 2009

Smykowski, Krzysztof. Człowiek i zwierzęta. Szkice teologicznomoralne. Prace Wydziału Teologii KUL, 2020.

Smykowski, Krzysztof. Człowiek i zwierzęta towarzyszące. Refleksje teologa moralisty. Verbum Vitae 2017, 32, 445-460.

Steck, Ch. All God’s Animals: A Catholic Theological Framework for Animal Ethics, 2019, Georgetown University Press

Stanek-Czerny, Grażyna, Piliszewska Anna [red.] Zwierzę – człowiek –Bóg. Academia Ignatianum/WAM 2017

Stanek-Czerny, Grażyna, Piliszewska Anna [red.] Zwierzę – człowiek –Bóg. Academia Ignatianum/WAM 2017

Śledzianowski, J.  Dehumanizacja człowieka i humanizacja zwierząt, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2014

Tillich, Paul. Teologia systematyczna (Rozdział: O Istnieniu i Chrystusie). Kęty 2005.

 

W 2014 roku cały numer czasopisma Journal of Moral Theology poświęcony był zwierzętom. Pełne teksty dostępne tutaj

 


Chrześcijańskie organizacje, portale, czasopisma poświęcone zwierzętom

Organizacje

Chrześcijanie dla zwierząt  (Polska) - grupa nieformalna (facebook)

Animal Interfaith Alliance  –   Organizacja pozarządowa zrzeszająca rozmaite fundacje religijne zajmujące się prawami zwierząt.  Stworzona po to aby stworzyć wspólną platformę komunikacji dla ludzi różnej religijności i wiary, aby ułatwić im działania na rzecz zwierząt. Wydaje czasopismo “Animal Spirit“.

Catholic  Concern for Animals   – fundacja zajmująca się prawami zwierząt w perspektywie katolickiej. Ma swoją filię w Polsce Catholic Concern for Animals – Poland . Wydaje czasopismo Arka

F.R.A Fraternité pour le respect Animal

Chrétiens Unis pour la Terre - grupa chrześcijan angażujących się w ekologię, organizująca m.in kampanię Post dla Ziemi. 

St. Francis Alliance:  group of Catholics  committed to seeking a just and compassionate world for all creatures. Inspired by Pope Francis’s encyclical on integral ecology, Laudato Si’,

Catholic Community For Animals USA
Catholic Action for Animals 

PETA - People for the Ethical Treatment of Animals (PETA - na stronie tej organizacji pojawiają się artykuły dot. chrześcijańskiego podejścia do zwierząt (aby je odszukać trzeba użyć wyszukiwarki i wpisać „christian” lub „christainity”

The Anglican Society for the Welfare of Animals - Anglikańskie Stowarzyszenie na rzecz Dobrostanu Zwierząt -  organizacja chrześcijańska wywodzącą się z Kościoła Anglikańskiego, ale też współpracująca z wszystkimi  innymi wyznaniami, które podzielają współczucie dla wykorzystywanych i okrutnie traktowanych zwierząt.

Christian Vegetarians & Vegans UK - Chrześcijańscy wegetarianie i weganie w Wielkiej Brytanii 

Christian Vegetarian Association (CVA) - Stowarzyszenie Chrześcijan Wegetarian w Stanach

CreatureKind - zachęca chrześcijan do uznania opartych na wierze powodów do troski o dobrostan innych zwierząt wykorzystywanych do produkcji żywności oraz do podjęcia praktycznych działań w odpowiedzi na ich potrzeby.

Pan-Orthodox Concern for Animals - Prawosławni dla Zwierząt 

Sarx - fundacja w Wlk Brytanii której celem jest wspomaganie chrześcijan w ich działaniach na rzecz zwierząt i życia w zgodzie z Bożym stworzeniem

All Creatures. org (US) - Organizacja z siedzibą w USA zajmująca się wolnym od okrucieństwa, wegańskim stylem życia zgodnym z etyką judeochrześcijańską.
Organizacja ta utrzymuje, że miłość i współczucie jest podstawą zaprowadzania pokoju dla wszystkich stworzeń Bożych na Ziemi. Na stronie internetowej można znaleźć m.in. katalog kościołów wegańskich i przyjaznych weganom

The Alliance for Earth, Life, Liberty & Advocacy (AELLA) (US) - Głównym celem AELLA jest podnoszenie globalnej świadomości i zmienianie sposobu, w jaki ludzkość postrzega siebie i otaczający ją świat. Istnieje ogromna potrzeba edukacji społeczeństwa w zakresie dewastacji Ziemi przez rolnictwo i eksploatację zwierząt oraz organizowania się przeciwko temu zjawisku.

Christian Animal Rights Association 

Christians for Social Action - Christianity and Animals

Ubuntu 4 Animals - strona poświęcona prawnej, religijnej i kulturowej ochronie zwierząt przed ludzką krzywdą. Ubuntu 4 Animals powstało w listopadzie 2013 roku wraz z naszym pierwszym projektem - petycją AVAAZ do papieża Franciszka wzywającą go do wykorzystania swojej roli w celu ochrony zwierząt. Ubuntu 4 Animals pracuje nad rozwojem i udostępnianiem materiałów, które stawia planetę i wszystkich jej mieszkańców na pierwszym miejscu.

Faith Action for Animals -  jest koalicją wierzących aktywistów, którzy działają na rzecz zwierząt, które są wykorzystywane, maltretowane, torturowane i zabijane w celach spożywczych, badawczych i rozrywkowych

Quaker Concern for Animals UK (QCA) - Jedna z najstarszych religijnych organizacji zajmujących się dobrostanem zwierząt, założona w 1891 roku, której celem jest zaradzenie cierpieniu zwierząt cierpieniu zwierząt "kierując światło i miłość w ciemne zakamarki, nie tylko dla dobra cierpiących zwierząt i ludzi, którzy z nimi pracują, ale także dla integralności samych kwakrów". QCA uważa, że "Świadectwo Pokoju" powinno dotyczyć wszystkich istot żywych, nie tylko ludzi.
Współpracują z ludźmi wszystkich wyznań, którzy podzielają ich troskę o zwierzęta na całym świecie.

Instytuty Teologiczne

Institut für Theologische Zoologie  - Instytut, którego celem jest powiązanie odkryć biologii ewolucyjnej i behawioralnej i chrześcijańskiego obrazu człowieka.

The International Institute for Animal Ethics (IIAE) pierwszy w świecie interdyscyplinarny i międzynarodowy instytut zajmujący się etycznymi aspektami stosunku ludzi do zwierząt.

Oxford Centre for Animal Ethics (UK)

Georgetown University o społecznej nauce Kościoła wobec zwierząt.

Portale i strony internetowe zajmujące się dobrostanem zwierząt lub pokrewne

Program Cartitas Laudato si’. Na stronach Programu znajdziemy i artykuły: zachęcający do diety bezmięsnej, do ochrony bioróżnorodności, i świetne katechezy dla dzieci, w których pojawia się kwestia traktowania zwierząt. Np. https://laudatosi.caritas.pl/aktualnosci/wegetarianizm-eko-katecheza/ .

Chrześcijanie dla zwierząt — facebookowa grupa dyskusyjna

Chrześcijanie dla zwierząt — fanpage

 

Ksiądz Jerzy zaprasza. Psy  – unikatowa strona Domu im. św. Jana Pawła II w Bydgoszczy, prowadzona przez ks. Jerzego Ptacha i członków pobliskiej parafii, poświęcona psom

Młodzi dla Środowiska – portal Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Diecezji Drohiczyńskiej

Nasz Wspólny Dom Jedna ze stron Klubów Tygodnika Powszechnego, poświęcona sprawom ekologii integralnej.

Święto Stworzenia – portal chrześcijańskich ekologów  tworzony przez członków Ruchu Ekologicznego św. Franciszka z Asyżu – REFA.

Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska – Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska zrzesza ponad 700 wspólnot, ruchów i organizacji katolickich w 120 krajach na całym świecie. W Polsce współpracujemy m.in. z Caritas Polska oraz Ruchem Ekologicznym Świętego Franciszka z Asyżu REFA. W Polsce

Fundacja Sanctus Nemus - organizacja, której głównym obszarem zainteresowania oraz działania jest wspieranie rozwoju świadomości ekologicznej w kontekście rozmaitych religii i rodzajów duchowości,

 

CreatureKind – portal stworzony z myślą o zmobilizowaniu Chrześcijan do troski o dobrostan zwierząt, zwłaszcza zwierząt hodowlanych, troski ufundowanej na wierze

Wegetarianizm, weganizm

Chrześcijaństwo a wegetarianizm -  opracowanie zrobione przez Christian Wegetarian Association ( także w j. polskim)

Chrétiens Unis pour la Terre - grupa chrześcijan angażujących się w ekologię, organizująca m.in kampanię Post dla Ziemi. 

Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Wegetarian (CVA) - międzynarodowa i międzywyznaniowa organizacja propagująca weganizm

Facebook

Weganizm chrześcijański – grupa prywatna zrzeszająca chrześcijan, którzy uważają że weganizm jest słusznym stylem życia

Wiara i ekologia – grupa prywatna dla chrześcijan w Polsce, którzy chcą powstrzymać ocieplenie klimatu i razem dbać o Boże stworzenie.

Modlimy się za zwierzęta – grupa publiczna której intencją jest wspólna modlitwa za zwierzęta

Orthodoxy and animals -  społecznośc dzieląca się  cytatami, obrazami i myslami na temat zwierząt w tradycji ortodoksyjnej.

 

Czasopisma

Animal Spirit   - czasopismo organizacji Animal Interfaith Alliance

The Ark  - czasopismo organizacji Catholic Concern for Animals

Inne

Wikipedia o podejściu do zwierząt w różnych chrześcijańskich kościołach 


Ogden Nash. W świecie mułów nie ma regułów. Media Rodzina 2007.

Ogden Nash, znakomity poeta amerykański  w tłumaczeniu Stanisława Barańczaka.  Błyskotliwy, absurdalny, humor, zabawa ale i uważna obserwacja świata., także zwierząt Zbiorek 111 wierszy poety wybranych przez tłumacza.


Stanisław Barańczak. Zwierzęca zajadłość. Z zapisków zniechęconego zoologa. Wyd. A5, Poznań 1991.

Tomik poetycki, zawierający 29 zabawnych wierszy o zwierzętach opatrzonych rewelacyjnymi rysunkami Wojciecha Wołyńskiego.
Tomik skomponowany jest na zasadzie zwierzęcego alfabetu – każdej literze przysługuje jedno zwierzę (wyjątkiem jest tu litera K – uprzywilejowana aż dwoma zwierzakami, co zresztą autor skwapliwie tłumaczy), a każdemu opisanemu zwierzakowi towarzyszy genialna ilustracja, tworząca z tekstem poetyckim jedną całość, a nie będąca jedynie dodatkiem do wiersza.


Nie jesteśmy, nie będziemy sami w Królestwie Bożym

Dwa impulsy zbiegły się i stoją za tym tekstem. Jeden to tekst Michała Rycherta o Królestwie Bożym, drugi — ożywiona ostatnio nadzieja, że ruszą prace nad nową ustawą o ochronie zwierząt. Jej projekt został już złożony. Oby tym razem słowa zamieniły się w konkretne prawo. Prawo humanitarne, odpowiadające etyce i wiedzy 21 wieku. Może prace nad nim będą czasem „nawracania się”, może zmiękczą „stwardniałe serce” (Mt 13,15) tych ludzi, którzy resztę stworzenia traktują wyłącznie utylitarnie, wyłącznie służebnie lub dla swojego ziemskiego, nigdy wystarczającego, zysku?Więcej Info


Prawo do zabijania. Znak 2013, 694 (3)

Zeszyt znaku poświęcony jedzeniu mięsa. Z jedzeniem mięsa wiązała się niegdyś wina, którą pozwalał wyrazić i poniekąd zmazać rytuał. Dziś znika nam ona sprzed oczu tak jak zabijanie zwierząt, będące obecnie zaawansowanym technologicznie procesem przemysłowym. Czy mięsożerność przystoi jeszcze współczesnym ludziom? Piszą: Siemienowicz, Szyjewski, Paziński.


Zwierzę, którym jesteś. Znak 2015, 720

Pytanie o status zwierzęcia jest być może jednym z najistotniejszych, które musi sobie zadać współczesna filozofia. Okazuje się bowiem, że różnica między człowiekiem a zwierzęciem (czy szerzej: między tym, co ludzkie i nieludzkie) nie jest trwała, niepodważalna i wieczna. Wprost przeciwnie – „zwierzęcość” destabilizuje dotychczasowe rozumienie podmiotu, prowokuje przesunięcie granic humanizmu, rozbija oczywistość Homo sapiens.

Czy wyrzucone niegdyś na marginesy antropologii zwierzę nie wzbogaca międzygatunkowej wspólnoty, a tym samym człowieka? Jak szanować ludzko-nieludzką różnicę i różnorodność? Dlaczego traktowanie nieludzi na równych (z ludzkimi) prawach jest wizją utopijną? Jakim językiem mówić w imieniu tych, których języka człowiek nie potrafi zrozumieć?

Nadanie zwierzętom pozaludzkim statusu osoby stawia nas w centrum pytań o podmiotowość. Kwestię tę w najnowszym numerze miesięcznika „Znak” podejmują znakomici autorzy: Andrzej Elżanowski bada różnice między podmiotami osobowymi i nieosobowymi, Jacques Derrida zastanawia się nad coraz mniej wyraźną granicą między człowiekiem a zwierzęciem, Zbigniew Mikołejko opowiada o doświadczeniach cierpienia i śmierci, które łączą ludzi i zwierzęta w sposób niepodważalny. Wątki te dopełniają głosy Miry Marcinów na temat szalonych zwierząt i Krzysztofa Koransa o szympansach, bonobo i Homo sapiens.


O cierpieniu zwierząt. Znak 2008,  637, 6

Monograficzny zeszyt czasopisma Znak pt. „O cierpieniu zwierząt”, 2008,  637 (6). ażdy, kto czytał Dziennik Gombrowicza, zapamiętał scenę na argentyńskiej plaży, kiedy to Witoldo próbował ratować odwrócone na grzbiet żuczki. Albo opowieść z tego samego drugiego tomu Dziennika o dogorywającym psie Dusia Jankowskiego, którego trzeba było dobić. W kontekście tych historii Gombrowicz stawia tezę, że cierpienie zwierząt jest całkowicie bez-zasadne i właśnie dlatego w najwyższym stopniu przerażające. Dopowiada, że nawet chrześcijanie nie potrafią sobie z nim poradzić, bo nie obejmuje go plan zbawienia. Czy jest tak rzeczywiście? W naszym numerze chcemy skomplikować obraz chrześcijaństwa, a zarazem pokazać, że cierpienie „braci mniejszych” powinno nas najżywiej obchodzić i nie musi oznaczać stępienia wrażliwości na udrękę ludzi. O. Wacław Hryniewicz przywołuje te tradycje myśli i duchowości chrześcijaństwa, które próbowały pokazać, że „nową ziemię i nowe niebo” zaludnią także „odnowione” rośliny i zwierzęta. O. Wacław Michalczyk w duchowości św. Franciszka odkrywa najgłębszy sens ubóstwa wyrażającego się w miłości do wszystkich stworzeń. Uzupełnieniem refleksji teologów jest artykuł Janusza Tazbira przypominający krwawą historię ludzkiego podboju świata zwierząt i tekst s. Barbary Chyrowicz, która jako etyk porównuje ze sobą cierpienie ludzi i istot niższych. Praktyczne wskazówki przynoszą teksty Adama Wajraka i Michała Olszewskiego.

Spis treści:

JANUSZ TAZBIR – Ludzie przeciwko zwierzętom

WACŁAW HRYNIEWICZ OMI – Chrześcijaństwo a świat przyrody

WACŁAW MICHALCZYK OFM – Święty Franciszek z Asyżu i stworzenia

BARBARA CHYROWICZ SSpS – Cierpienie ludzi – cierpienie zwierząt

ADAM WAJRAK – Las i jego cierpiący mieszkańcy

MICHAŁ OLSZEWSKI – Kręta ścieżka mięsożercy


Zwierzęta, nasi bracia mniejsi, 1998, 7

monograficzny zeszyt czasopisma Więź, 1998, 7 (477) poświęcony zwierzętom pt. Zwierzęta, nasi bracia mniejsi.

Spis treści:

ks. Roman E. Rogowski. Zwierzęta – nasi mniejsi bracia
ks. Jan Twardowski. Nie lekceważ • Wiersz dydaktyczny
Andrzej Friszke. Zwierzęta a człowiek rozumny
Teresa Liszcz. Zwierzęta w prawie stanowionym
Adam Wajrak. Cierpienia dzikich zwierząt
Ludmiła Marjańska. Trzy strofy o wielbłądach
Cezary Gawryś. Proboszcz, ludzie i zwierzęta
Dwóch włóczęgów, dwóch przyjaciół
Julia Hartwig. Kot Maurycy
Andrzej Friszke. Muszka, Maks i Sonia
Agnieszka Magdziak-Miszewska. Nasze psy
Piotr Matywiecki. 94 *** (Jeszcze milczenie Boże...)
ks. Henryk Paprocki. Czy tylko człowiek będzie zbawiony?
Mikołaj Dubinin OFMConv. Święty Franciszek i jego brat Słońce
Cezary Żechowski. Wiersze
Marek Melnyk. Krótki przewodnik po domu i zagrodzie Ottona Rohde (2)
Piotr Wojciechowski. Jeden świat, jeden mózg; Metalogika metafizyki
Zofia Romanowiczowa. Trybulacje Proboszcza P.


Zwierzenia zwierząt. 2019, 3

Monograficzny zeszyt czasopisma “Tygodnik Powszechny” pt. Zwierzenia zwierząt. 2019, wydanie specjalne nr. 3 (11).

stworzenia w najlepszych tekstach. Tokarczuk, Stasiuk, Hołownia, de Waal, Robiński, Łubieński, Zajączkowska: 172 strony znakomitych Autorek i Autorów o zwierzętach - i relacjach ludzi ze zwierzętami.